İsrail’de Gazze’deki çatışmalar ve soykırım sonrası gerçekleştirilen ilk genel seçimlerde oy verme işlemi sona erdi ve oy sayımına geçildi. Seçimlerde katılım oranının yüzde 75 civarında olduğu bildirildi. İsrail devlet televizyonu KAN’ın duyurduğu sandık çıkış anketleri, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun önderlik ettiği iktidar koalisyonunun Meclis çoğunluğunu yitirdiğini gösterdi. Ancak muhalefet bloğu yarışta önde olmasına rağmen hükümet kurmak için gerekli sandalye sayısına ulaşamadı.
SEÇİME KATILIM ORANI YÜZDE 75’E YAKLAŞTI
İsrail Merkez Seçim Kurulu tarafından paylaşılan verilere göre, yerel saatle 20.00 itibarıyla seçime katılım oranı yüzde 74,3 olarak kaydedildi. Kayıtlı 7 milyon 331 bin 981 seçmenden 5 milyon 449 bin 277’si oy kullandı.
MUHALEFET BLOĞU ÖNDE ANCAK ÇOĞUNLUĞU ELDE EDAMADI
KAN’ın bildirdiği sandık çıkış anketlerine göre, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un liderlik ettiği muhalefet bloğu 52 sandalye kazanırken, Netanyahu’nun başında bulunduğu aşırı sağcı iktidar koalisyonu ise yalnızca 50 milletvekili elde etti.
Böylece her iki blok da toplamda 120 sandalyeye sahip Knesset’te çoğunluk için gereken 61 milletvekiline ulaşamadı.
ARAP PARTİLERİNİN MİLLETVEKİLİ SAYISI 18’E YÜKSELDİ
Seçimlerde Filistinli İsraillilerin yüksek oranda katılım gösterdiği ve onları temsil eden iki listenin toplam milletvekili sayısı da 17’den 18’e yükseldi.
Hadash, Taal ve Balad partilerinin oluşturduğu Ortak Liste’nin sandalye sayısı ise 10’dan 11’e çıkarken Mansur Abbas’ın liderliğindeki Raam Partisi de 7 milletvekili kazandı.
LIKUD BİRİNCİ, YASHAR İKİNCİ PARTİ OLDU
Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi, kazandığı 25 milletvekili ile birinci sırada yer alırken Gadi Eisenkot’un başında bulunduğu Yashar Partisi ise ikinci sırada toplamda 21 sandalye elde etti.
Muhalefet bloğundaki eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid’in ortak listesinin milletvekili sayısı ise önceki dönemden düşerek 14’ten 13’e geriledi. Yair Golan’ın liderlik ettiği Demokratlar Partisi ise toplamda 10 milletvekili çıkarırken eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman’ın İsrail Evimiz Partisi de bu seçimde 8 milletvekili kazanmıştır.
Hükümet koalisyonunda yer alan Ultra-Ortodoks Yahudileri temsil eden Şas Partisi ile Birleşik Tevrat Yahudiliği ise her biri altışar sandalyede kaldı. Netanyahu’nun aşırı sağcı müttefikleri arasında yer alan Itamar Ben-Gvir’in Yahudi Gücü Partisi ise toplamda 7, Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm Partisi de yine altı milletvekili kazandı.
EISENKOT’TAN NETANYAHU’YA: İSRAİL’İN GÜVENLİĞİNİ KENDİ SİYASİ İHTiyaçların İçin KULLANMAYA CÜRET ETME
Seçimlerin ardından yapılan sandık çıkış anketlerinin sonuçlarını değerlendiren muhalefet bloğunun lideri Gadi Eisenkot, Başbakan Binyamin Netanyahu’ya açık bir uyarıda bulundu.
Eisenkot, seçmenlerin Netanyahu yönetimine karşı oy kullandığını belirterek şunları ifade etti: “Halk, Netanyahu’nun Başbakanlık görevine devam etmesine karşı oy kullandı. Bu gece kendisini daha geniş ve güçlü bir Siyonist çoğunlukla karşı karşıya buluyor.”
Eisenkot ayrıca, yetkilerini kaybetmiş bir geçiş dönemi başbakanı olarak tanımladığı Netanyahu’ya doğrudan uyarıda bulunarak; “Netanyahu, İsrail’in güvenliğini kendi siyasi ihtiyaçların için kullanmaya cüret etme.” dedi.
“YENI HÜKÜMET İÇİN DERHAL HAREKETE GEÇECEĞIM”
Eisenkot ayrıca ABD merkezli X platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, sandık çıkış anketlerinin büyük çoğunluğun “Netanyahu ve onun hükümetine güven duymadığını” ortaya koyduğunu öne sürdü.
Eisenkot; “Halkın iradesini hemen hayata geçirmek için harekete geçeceğim. Bu süreçte Netanyahu hükümetinin yerine geçmek ve herkes için zorunlu askerliği destekleyen Siyonist bir hükümet kurmak amacıyla çalışacağım.” ifadelerini kullandı.
ESKİ BAŞBAKAN BENNETT: BİR KOALISYON İÇİN GÖRÜŞMELERE BAŞLADIK
Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett; Netanyahu yönetiminin seçimlerden büyük bir yenilgiyle çıktığını savundu. Bennett konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı: “Siyonist bir hükümet kurmak adına elimizden geleni yapacağız. Netanyahu kaybetti; onun hükümeti de gidecek! Askerlikten kaçanlardan oluşan koalisyon şimdi sadece altmış sekiz sandalyeden elli sandalyeye düştü.”
Bennett sonuçların henüz kesinleşmediğine dikkat çekerek; “Resmi sonuçları sabırla bekleyeceğiz çünkü pek çok şey değişebilir. Ancak bizler değişim bloğunun liderleri olarak görüşmelere ve koordinasyona başladık.” şeklinde konuştu.
LAPID: NETANYAHU EZICI BİR YENILGI YAŞADI
Bennett ile birlikte Birlikte Listesi’nin diğer liderlerinden Yair Lapid ise; “Hiç kimsenin kafasını karıştırmasına izin vermeyin. Netanyahu bloku ezici bir yenilgi aldı. Bu tam anlamıyla bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi.” ifadelerini kullandı.
SMOTRICH MUHALEFETIN KUTLAMALARINI REDDETTI
Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, genel seçimlere dair yapılan anketlerin açıklanmasının ardından muhalefet liderlerinin kutlama açıklamalarını geri çevirdi.
İsrail’in The Times of Israel gazetesinde yer alan haberde Smotrich’ın Kudüs’teki Dini Siyonizm Partisi’nin seçim merkezinde destekçilerine hitap ettiği belirtildi.
Smotrich şu ifadeleri dile getirdi: “Kutlamalarınıza izin vermeyeceğiz. Yerleşim devrimimizi geri çevirmeyi düşündükleri için sevinç içindeler.”
Muhalefetin hedeflerine ulaşamayacağını savunan Smotrich; “Başaramayacaklar! Gazze’de Yahudi yerleşimleri yükselecek.” şeklinde tehditkar bir açıklamada bulundu.
ESKI GENELKURMAY BAŞKAN YARDIMCISI GOLAN’DAN ARAP PARTILERIYLE KOALISYON ÇAĞRISI
Muhalefetteki Demokratlar Partisi’nin lideri ve eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan; Başbakan Binyamin Netanyahu’nun hükümetine karşı kurulacak koalisyona Arap partilerinin dahil edilmesi gerektiğine dair açıklama yaptı.
Haaretz gazetesinde çıkan haberlere göre Golan; “Demokratik ve yasal yollarla seçilen her milletvekili siyasi sistemimizin meşru bir parçasıdır.” diyerek Filistinli Arapları temsil eden partilerin koalisyona dahil edilmesi çağrısında bulundu.
Aşırı sağcı iktidarın değişmesi gerektiğini dile getiren Golan; “Eğer yıkım hükümetini değiştirecek demokratik çoğunluğa sahipsen bunu gerçekleştirmeliyiz.” değerlendirmesinde bulundu.
KOALISYON SENARYOLARI GÜNDEMDE
Netanyahu’ya destek veren blok veya muhalif partilerin hükümeti kurmak için gerekli sandalye sayısına ulaşamaması nedeniyle ülkede yeniden koalisyon belirsizliği ortaya çıktı.
Seçim sonrası ülkenin gündemine oturan koalisyon senaryolarından üç tanesi öne çıkıyor.
ILK SENARYO: EISENKOT’UN LIDERLIGINDE AZINLIK HÜKMETI
Eisenkot’un öncülüğünde kurulacak azınlık hükümeti en çok konuşulan senaryo oldu.
Sandık çıkış anketlerine göre Eisenkot’un destek alabileceği partilerin toplam sandalye sayısı yalnızca 52 olarak görünürken bu sayı koalisyon kurmak için yeterli değil.
Bu durumda dışarıdan başka partilerin desteğiyle azınlık hükümeti kurulması söz konusu olabilir.
Bu senaryoda gözler Filistinli İsrail’i temsil eden partilere çevrildi. Mansur Abbas’ın Raam Partisi daha önce Bennett-Lapid koalisyonunu desteklemişti ancak bu sefer Eisenkot’un liderliğindeki bloka destek verse bile vekil sayısı yalnızca59’da kalıyor ki bu da yeterli olmuyor.
Bu nedenle Eisenkot’un azınlık hükümeti kurabilmesi için Ortak Liste’den de yardım alması gerekiyor ancak böyle bir desteğin verilip verilmeyeceği belirsizdir.
Ikinci senaryo: NETANYAHU VE EISENKOT’UN DÖNÜŞÜMLÜ BAŞBAKANLIĞI
Başka bir senaryo ise Netanyahu ile Eisenkot’un dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşarak ulusal birlik hükümeti kurmasıdır.
Bu senaryoda Likud, Yashar Beyahad (Birlikte) Parti, Demokrat Parti gibi grupların birleşerek geniş tabanlı ulusal birlik oluşturması planlanıyor.
Toplamda beklenen sandalye sayısı yaklaşık olarak81 olacak fakat burada birçok soru işareti bulunuyor çünkü Eisenkot sıkça daha önce Netanyahu’yla aynı masaya oturmayacağını belirtmiştir.
Zira Eisenkot bu ulusal birlikte yer alacak olan Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin zorunlu askerliğe tabi tutulmasını istemektedir fakat bu iki grup uzun zamandır buna karşı durmaktadır.
IRANA OLASI SALDIRILAR KOALISYON HÜKMETINDE BELİRLEYICI OLABILIR
Ulusal birlik hükûmeti kurulması zor görünse de olası İran saldırıları dengeleri değiştirebilir.
Eğer Tel Aviv ABD ile birlikte İran’a karşı yeni saldırılar düzenlemeyi düşünürse Eisenkot’un hem ABD Başkanı Donald Trump hem de kamuoyunun baskısıyla ulusal birlik hükûmetine katılabileceği iddia ediliyor.
SOn senaryo: Yeniden ERKEN SEÇIM
Son olarak üçüncü senaryo tarafların koalisyon kurma konusunda uzlaşamaması durumunda yeniden erken seçime gidilmesidir.
CUMHURBAŞKANI HERZOG EN KUCU GUCU ADAYI HUKUMETI KURMAKLAGOREVLENDIRECEKTIR
Kesin sonuçların açıklanmasının ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog en yakın gördüğü adayı hükûmeti kurmakla görevlendirecektir.
Bu isim sert geçmesi beklenen pazarlıklara yönelik olarak en fazla28 gün süreye sahip olacak ki gerekirse14 gün eklenebilecektir.
Cumhurbaşkanının atadığı kişi eğer hükûmeti kuramazsa tekrar danışma yapılarak başka bir isme görev verilecektir ki bu ismin28 gün içinde hükûmeti oluşturması gerekecek.
Eğer yine başarısız olunursa Meclisin içinden herhangi biri61 vekilin imzasını toplamak üzere21 günlük süre tanınacaktır ki eğer başarılı olunursa bu kişinin iki hafta içinde hükûmeti inşa etmesi gerekecek ama eğer o da başaramazsa Meclis lağvedilecek ve ülke3 ay içinde seçime gidecektir.
Geçmişte benzer anlaşmazlıklardan dolayı2019-2022 yılları arasında peş peşe beş kez erken seçim yapılmıştır.
Sandıkların27 Ekim’de saat22:00’da kapanmasıyla oy sayımı başladı ve kesin sonuçların itirazlarla birlikte en geç4 Kasım’da açıklanması beklenmektedir.
